Live hören
Jetzt läuft: Shuruba Song von Dexter Story feat. Hamelmal Abate

standPUNKTwidzenia: Instytut indolencji 

standPUNKTwidzenia: Instytut indolencji 

Kiedy Instytut Polski działał przy Karl-Liebknecht-Strasse, Berlin uchodził za trzecie centrum polskiej kultury po Warszawie i Krakowie. A potem nastąpiła zmiana i wszystko zaczęło się kurczyć – pisze w cyklu standPUNKTwidzenia Krzysztof Niewrzęda.

Kiedy przeprowadziłem się z Bremy do Berlina, Instytut Polski funkcjonował pod dowództwem Joanny Kiliszek, w siedzibie przy Karl-Liebknecht-Strasse. Oj, działo się tam wtedy. Aż trudno było odpuścić jakąś propozycję. Bo faktycznie przednie były. Korzystały więc z nich tłumy Niemców i Polaków. A wśród nich malarze, muzycy, aktorzy, pisarze, tłumacze oraz dziennikarze. Przyjezdni i zasiedziali. Mogli bowiem dzięki temu obczaić to, co w Polsce było na fali. W dużej mierze Instytut przyczynił się do tego, iż niemiecka stolica uchodziła wówczas za trzecie po Warszawie i Krakowie centrum polskiej kultury. Sam o tym pisałem dla miesięcznika „Odra” w 2002 roku. I w następnych sezonach ta ekspozytura również zafundowała wiele atrakcji berlińczykom. Między innymi wypasiony festiwal „Terra Polska”, którego dwie edycje odbyły się, rok po roku, w Kulturbrauerei.

A potem nastąpiła zmiana dyrektora Instytutu i wszystko zaczęło się kurczyć. Do tego stopnia, iż przez lata jedyną jego ofertą,wkraczającą ponad poziom zaściankowego domu kultury był przegląd polskich filmów. Dopiero stworzenie, pod egidą tej wątłej placówki, projektu „Literatur Polska” dało nadzieję na przełom. Jego kurator, Artur Szlosarek przygotował bowiem program ciekawy i prestiżowy, dzięki współpracy z Uniwersytetem Humboldtów oraz profesor Brygidą Helbig prowadzącą spotkania z pisarzami. I to w Jacob-und-Wilhelm-Grimm-Zentrum, gdzie w tym projekcie wystąpili tak uznani autorzy jak Krystyna Dąbrowska, Tomasz Różycki, Andrzej Sosnowski, czy Magdalena Tulli. Etatowi pracownicy Instytutu nie zadbali jednak o to, by w odpowiedni sposób nagłośnić cykl „Literatur Polska”, zapewnić publiczność oraz godne finansowanie. Bo weterani oraz spryciarze wymiękli tam i rozpaćkali się w rutynie pozornej aktywności. Natomiast ich nowa obsada wiodąca nie jest chyba w stanie przekroczyć bariery własnych horyzontów, ograniczonych do prowincjonalnego wymiaru. Ale zbyt wiele nie można przecież oczekiwać od decydentów, którzy na oficjalnych schadzkach prezentują się z plastikową torbą reklamującą sieć spożywczaków. Albo łaszą się do grubiańskich, niemieckich pseudointeligentów rekompensujących jakoby brak atencji ze strony berlińskich elit. Toteż w końcu program „Literatur Polska” został odwołany. Zaledwie po kilku odsłonach. Gwóźdź do jego trumny zaistniał jako beztroski wpis na stronie internetowej, informujący o tym, że finał odbędzie się 14 grudnia. Wystąpi w nim Andrzej Franaszek. Opowie o swojej biografii Zbigniewa Herberta. A potem nastąpi powrót do przeszłości. I znów, jedno z najważniejszych (choć tylko nominalnie) polskich przedstawicielstw kulturalnych w Europie, wykaże się zapałem publicznej instytucji na zadupiu. No, dobra zmiana to raczej nie jest.

Krzysztof Niewrzęda

Krzysztof Niewrzęda

Krzysztof Niewrzęda

Krzysztof Niewrzęda (ur. w 1964 r. w Szczecinie) – poeta, prozaik i eseista. Za twórczość literacką nagrodzony Złotą Sową Polonii (2017), przyznawaną przedstawicielom światowej Polonii za dokonania twórcze i artystyczne. Finalista Nagrody Poetyckiej Silesius (2011) i Europejskiej Nagrody Literackiej (2009). Laureat konkursów poetyckich i prozatorskich m.in. Europejskiego Konkursu PEGAZ – EUROPA (1997) oraz Nagrody im. Marka Hłaski (2003). Nominowany do Literackiej Nagrody Mediów Publicznych COGITO (2008). Stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2009). Autor tekstów do utworów grupy SBB. Współautor tłumaczenia z języka niemieckiego książki Olafa Kühla „Gęba Erosa. Tajemnice stylu Witolda Gombrowicza” (2005). Wydał tomy wierszy: „w poprzek” (1998), „poplątanie” (1999), „popłoch” (2000), „popołudnie” (2005), „popiół” (2012), powieść poetycką „Second life” (2010), zbiór esejów „Czas przeprowadzki” (2005) oraz powieści: „Poszukiwanie całości” (1999, 2009 – wydanie drugie, poprawione), „Wariant do sprawdzenia” (2007), „Zamęt” (2013). Był redaktorem ukazującego się w Niemczech pisma „B-1”, stałym współpracownikiem dwumiesięcznika „Pogranicza”, kwartalnika „Elewator” oraz felietonistą „Gazety Wyborczej”. Publikował w licznych pismach literackich i społeczno-kulturalnych oraz antologiach w Polsce, a także w tłumaczeniach na języki obce m.in. w Chorwacji, Japonii, Francji, Niemczech i Ukrainie. Mieszka w Berlinie. 

Stand: 29.11.2018, 16:58