Live hören
Jetzt läuft: NEU Kama von Anjella feat. Harmonize

Przeciwko zakłamaniu w podręcznikach

Polsko-Niemiecka Komisja Podręcznikowa

04:19 Min. Verfügbar bis 25.02.2022 Von Adam Gusowski


Encyclopaedia Polonica

Przeciwko zakłamaniu w podręcznikach

Omijanie kontrowersyjnych tematów, szerzenie uprzedzeń i propagandowych informacji w podręcznikach do historii i geografii. Ze sprzeciwu wobec takich przekłamań w 1972 r. powstała Polsko-Niemiecka Komisja Podręcznikowa.

polsko-niemiecka komisja podręcznikowa

Prekursorem polsko-niemieckiego dyskursu podręcznikowego był Enno Meyer, nauczyciel z Oldenburga, w czasie II wojny światowej żołnierz Wehrmachtu. Przeżycia na froncie wschodnim sprawiły, że po wojnie zajął się badaniem dziejów Polski. Celem Meyera stało się możliwie szerokie, pozbawione ujęcia narodowego i jednostronności ukazanie tematyki polsko-niemieckiej w podręcznikach szkolnych. Do powstania komisji przyczynił się w znacznej mierze także Georg Eckert, pedagog, etnolog i historyk, przewodniczący Niemieckiej Komisji UNESCO.

Pierwsze spotkanie naukowców w ramach Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej poprzedziła wyraźna poprawa stosunków na szczeblu rządowym. Szczególne znaczenie miało uznanie przez RFN zachodniej granicy Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej, a także historyczny gest uklęknięcia Willy´ego Brandta przed Pomnikiem Bohaterów Getta Warszawskiego i jego polityka otwarcia na Wschód. Pierwsza konferencja Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej odbyła się w 1972 roku w Warszawie. Zakończyła się ogłoszeniem 14 zaleceń w sprawie traktowania w podręcznikach do historii i geografii kwestii stosunków polsko-niemieckich. Dwa miesiące później ustalono w Brunszwiku kolejne 17 zaleceń eksperckich. Naukowcy wezwali także do niezwłocznego wcielenia ustaleń w nauczaniu.

W 1976 roku ustalenia komisji zaprezentowano opinii publicznej w obu krajach, wywołując długie spory i dyskusje. Dotyczyły one m.in. braku pojęcia „wypędzenie Niemców“. Wydarzenia te opisywano jako „ewakuacja“, „przymusowe przesiedlenie“, „ucieczka“, „wydalenie“. Nie było także mowy o pakcie Ribbentrop-Mołotow, o którym wzmianka spotkałaby się z ostrą reakcją Związku Radzieckiego i byłaby zapewne równoznaczna z końcem pracy komisji. Z tego samego powodu zabrakło informacji o zbrodni katyńskiej. Sytuacja polityczna zmuszała więc chwilami naukowców do rezygnacji z prezentowania prawdy historycznej i poszukiwania kompromisów, akceptowanych przez komunistyczną władzę.

Przełom polityczny 1989 roku sprawił, iż prace naukowców nabrały nowego wymiaru. W latach 90. komisja koncentrowała się przede wszystkim na opracowaniu materiałów dydaktycznych, wydała też serię publikacji dla nauczycieli. W 2006 roku minister spraw zagranicznych RFN Frank-Walter Steinmeier wystąpił z inicjatywą stworzenia wspólnego, polsko-niemieckiego podręcznika do historii. 10 lat później w Berlinie zaprezentowano pierwszy tom podręcznika pt. „Europa – nasza historia“. To drugi przypadek na świecie, po Niemczech i Francji, kiedy kraje o podobnym doświadczeniu historycznym, ale różnych narracjach i perspektywach stworzyły tego typu publikację. Projekt wspólnego podręcznika zakłada wydanie czterech tomów. Prace finansowane są w równym stopniu przez rządy obu państw. Działalność Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej została uhonorowana w 2017 roku Nagrodą Viadriny przyznawaną osobom i organizacjom, które w szczególny sposób przyczyniają się do polsko-niemieckiego pojednania.

Stand: 25.02.2021, 23:54