Live hören
WDRcosmo - Der Sound der Welt
Harald Schmidt 1995 vor dem Kölner Kino, aus dem die erste Harald Schmidt Show übertragen wurde

Encyclopaedia Polonica

Skąd się wzięły Polenwitze?

Stand: 05.11.2021, 17:08 Uhr

Z czym w Niemczech kojarzy się hasło „dowcipy o Polakach“? Oczywiście z niepoprawnym politycznie programem Haralda Schmidta, którego nieodłączną częścią był „codzienny kawał o Polakach". Usunięto je w 1997 r., ale uprzedzenia zdążyły się na dobre zakorzenić.

Osobom, które w latach 90. ubiegłego wieku przebywały w Niemczech Zachodnich, hasło „dowcipy o Polakach“ zwykle przywołuje na myśl niepoprawny politycznie program telewizyjny Haralda Schmidta. Jego cięte dowcipy nie oszczędzały żadnej sfery społecznej i żadnej osoby publicznej. Uprzedzenia nie spadają z nieba, lecz są wynikiem co najmniej jednego precedensowego przypadku.Hellmuth Karasek w bestsellerowej książce „Soll das ein Witz sein?“ („Czy to ma być żart?“) tak pisze o tym zjawisku: „Dowcipy o Polakach zawdzięczają swoje istnienie zjednoczeniu Niemiec, po którym również granice Polski stały się bardziej przepuszczalne i wielu naszych sąsiadów próbowało zarobić pieniądze, i to nie tylko legalnie.“

Polska mafia samochodowa była tak samo realna jak fala przestępczości, która po upadku socjalizmu zalała większą część Europy Wschodniej i przeniosła się na Zachód. Niektórzy psychologowie i socjologowie z obu krajów dostrzegają w dowcipach o Polakach „nieświadomy mechanizm mający odciążyć niemiecką winę“ czasów okupacji.

Inni socjologowie są zdania, że dowcipy bardziej obnażają prześmiewcę, niż osobę wyśmiewaną. Tak dzieje się też w przypadku niemieckich dowcipów o Polakach, które wcale nie mają na celu, ani nie są w stanie określić specyficznych polskich właściwości. Ujawniają za to oczekiwania i obawy Niemców. Po zjednoczeniu Niemiec w całym kraju wzrosła liczba bezrobotnych. Wielu ludzi czuło się oszukanych, rosły więc ich obawy o własny byt i o to, co w życiu osiągnęli.

Dowcipy o Polakach usunięto z programu Harald Schmidt Show w 1997 roku. Było jednak za późno, bo uprzedzenia zdążyły się już dawno zakorzenić.

Harald Schmidt w wywiadzie z czerwca 2019 r. oświadczył: „Dziś poważnie zastanowiłbym się nad tym, co robię na scenie. Według dzisiejszych kryteriów policji językowej i lewicowo-liberalnego mainstreamu, także norm politycznej poprawności, mój program byłby zdjęty po tygodniu z anteny“. Świat się zmienił - żarty na temat mniejszości czy żarty o Polakach są uznawane za dyskryminujące i stanowią zagrożenie dla dobrych stosunków między narodami.

"Encyclopaedia Polonica” to cykl poświęcony kulturze i historii Polaków w Niemczech. Cosmo Radio po polsku i Porta Polonica przypominają w nim wydarzenia, miejsca i postaci, które stały się częścią historii obu krajów. Leksykon dostępny jest także na stronach Centrum Dokumentacji Kultury i Historii Polaków w Niemczech Porta Polonica w Bochum.