Live hören
Jetzt läuft: Sweeter von Tessellated & Protoje

Nastava na jeziku porekla za preko 130.000 učenika

Nastava sa maskama; Učiteljica i učenica sa maskama

Nastava na jeziku porekla za preko 130.000 učenika

U većini saveznih zemalja počela je ili uskoro počinje nova školska godina. Za veliki broj djaka koji odrastaju dvojezično nastava započinje ne samo u redovnoj, nemačkoj školi, već i časovi na maternjem, odnosno jeziku porekla.

Kakva je ova nastava u pojedinim saveznim zemljama i kakvo je zanimanje za nju saznajemo od Snežane Bogavac.

Snežana, kakav je smisao nastave na maternjem, odnosno jeziku porekla?

Uprkos činjenici da je polovina ljudi na planeti odrasla dvojezično ili da je svaki šesti brak u Nemačkoj binacionalan, višejezičnost je dugo slovila kao mana. No sada se pedagozi, naučnici i roditelji slažu u oceni da je višejezičnost prednosti. U Nemačkoj postoji saglasnost o tome da je nastava na jeziku porekla jedan od ključnih načina da se obezbedi višejezičnost u školi, da je to „sredstvo za korišćenje jezičkih obrazovnih resursa i znak da se priznaje vrednost višejezičnosti“, kako je rečeno na jednoj nedavnoj konferenciji o ovoj temi.

Razgovor: Nenad Kreizer i Snežana Bogavac

04:40 Min. Verfügbar bis 24.08.2021


Da li se onda nastava na jeziku porekla i nudi u čitavoj Nemačkoj?

U Nemačkoj ne postoji jedinstvani koncept nastave na jeziku porekla, što je i razumljivo jer je školstvo u nadležnosti federalnih jedinica. U saveznim zemljama Saksonija-Anhalt i Tiringija deci se ne nudi nikakva nastava na jeziku porekla. U 12 saveznih zemalja postoji ovakva državna nastava, dok u Bavarskoj i Baden-Virtembergu deca mogu da pohadjaju samo nastavu na jeziku porekla koju organizuju konzulati pojedinih zemalja. Ta, konzularna nastava uvedena je 1964. godine, tada još sa idejom da se deca „gastarbajtera“ pripremaju za povratak u domovinu,a uz jezik uče se i geografija i istorija.

Koliko je nastava na jeziku porekla popularna medju decom i roditeljima?

Prema podacima koje je prikupila platforma Mediendienst Migration u prošloj školskoj godini je u Nemačkoj 137.000 dece pohadjalo ovu nastavu, oko 4.000 više nego u prethodnoj godini. Medjutim, valja imati u vidu i da, prema statističkim podacima, u Nemačkoj živi skoro pet miliona dece koja imaju takozvano „migrantsko poreklo“. Svako peto od te dece ima sopstveno migraciono iskustvo, znači da je rodjeno u inostranstvu ili se doselilo u Nemačku.

Da li ima pokazatelja o tome koju nastavu na maternjem jeziku deca radije, odnosno češće pohadjaju?

U više saveznih zemalja nudi se i državna i konzularna nastava na jeziku porekla. Ali, prema podacima platforme Mediendinest Migration, sve manje djaka pohadja konzularnu nastavu. U Berlinu je u školskoj 2019/2020. godini broj dece koja pohadjaju tu, konzularnu nastavu opao za 15 odsto u odnosu na prethodnu godinu, u Hamburgu čak za 37 odsto, u Sarlandu je takva nastava sasvim ukinuta i postoji samo državna.

Čime je uslovljen pad zanimanja za konzularnu nastavu na jeziku porekla?

To je teško reći, ali možda i time da se savezne zemlje više angažuju u vezi sa ovom nastavom i nude je na više jezika nego ranije. Recimo samo u Severnoj Rajni-Vestfaliji, oko 100.000 dece pohadja ovu nastavu. Ukoliko u osnovnoj školi postoji najmanje 15 i u srednjoj najmanje 18 prijava i ako, naravno, na rasapolaganju stoje kvalifikovani nastavnici, organizuje se nastava na jeziku porekla. Školske vlasti ove savezne time, kako navode, „signaliziraju deci i roditeljima da se jezici cene i da postoji želja da se deci omogući da prodube svoja znanja“. U Baden-Virtembergu i Bavarskoj pak postoji samo konzularna nastava, jer tamošnje vlasti više drže do toga da deca koja rastu bilingvalno ili u porodici govore samo strani jezik, što pre dobro ovladaju nemačkim.

Na kojim jezicima se najviše nudi ova nastava?

To se veoma razliku od jedne do druge savezne zemlje. Najviše jezika nudi se u Severnoj Rajni-Vestfaliji – čak 23 u državnoj nastavi, dok podataka o jezicima konzularne nastave nema. Na 17 jezika se nastava izvodi u Rajnland-Pfalcu i Saksoniji, takodje u državnoj organizaciji, a u Bavarskoj i Baden-Virtembergu se na 10 odnosno 14 jezika nudi konzularna nastava. Najveći broj dece koristi ponude nastave na turskom. U federalnim jedinicama na istoku zemlje najviše se uče arapski, poljski i ruski. Na zapadu zemlje je slično, ali tu je dosta djaka i u nastavi na španskom, italijanskom i hrvatskom jeziku. Nastava postoji, zavisno od savezne zemlje, recimo i na albanskom, bosanskom, makedonskom, srpskom i romskom.

Stand: 24.08.2020, 18:13