Live hören
Jetzt läuft: Acid von Jockstrap

Schlusslicht bei der Geschlechtergleichheit

Griechin während Kundgebung zum Weltfrauentag.

Interview der Woche

Schlusslicht bei der Geschlechtergleichheit

Von Angela Konti, Andrea Mavroidis, Sofia Stavrianidou

Η πρόσφατη έκθεση για την έμφυλη ισότητα από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Έμφυλης Ισότητας (EIGE) κατέδειξε για μία ακόμα φορά κάτι που ίσως να υποψιαζόμαστε αλλά δεν θέλουμε να παραδεχτούμε. Η Ελλάδα είναι τελευταία από τα 28 κράτη μέλη. Αυτό τοποθετεί την χώρα κάτω από άλλες βαλκανικές χώρες όπως η Βουλγαρία και Ρουμανία.

Μιλήσαμε με την κ. Μαρία Στρατηγάκη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, πρώην Αντιδήμαρχο Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Πρόνοιας και Ισότητας αλλά και Γενική Γραμματέα Ισότητας των Φύλων. Της Αγγελικής Κόντη.

Συνέντευξη με την Μαρία Στρατηγάκη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου

Interview Maria Stratigaki, Soziologin Panteion Universität im Gespräch mit Angela Konti

17:39 Min. Verfügbar bis 11.12.2021


Τα αποτελέσματα της έκθεσης είναι σοκαριστικά: Η έκθεση αυτή λαμβάνει υπόψη την επίδοση των κρατών μελών της ΕΕ σε 6 κύρια πεδία για την έμφυλη ισότητα: εργασία, χρηματικοί πόροι, γνώση, χρόνος, θέσεις ευθύνης και υγεία. Πως βρίσκεται η Ελλάδα στην τελευταία θέση;

Δυστυχώς, είμαστε στην τελευταία θέση για πολλά χρόνια, δεν είναι πρόσφατο. Πολλά πράγματα στην Ελλάδα δεν λειτουργούν υπέρ της ισότητας των φύλων και κυρίως τα θέματα ευθύνης, εργασίας και καταμερισμού χρόνου. Αυτό οφείλεται σε πολλούς λόγους: είμαστε ακόμα μια παραδοσιακή κοινωνία που τα στερεότυπα είναι ακόμη κραταιά. Επίσης έχουμε ένα πολιτικό σύστημα που δεν έχει εκσυγχρονιστεί πλήρως και είναι πολύ μικρή η συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική ζωή και στα κέντρα αποφάσεων, οι συνθήκες εργασίας των εργαζόμενων γυναικών είναι άνισες και έχουμε μεγάλη μισθολογική διαφορά και ακόμη μεγαλύτερη συνταξιοδοτική διαφορά. Όλα αυτά δημιουργούν ένα δείκτη ισότητας στην Ελλάδα 52,2% και είναι πραγματικά απογοητευτικό.

Η πανδημία λειτούργησαν επιβαρυντικά στα θέματα ισότητας.

Απέχουμε επομένως πολύ από την επίτευξη ουσιαστικής ισότητας. Τα τελευταία χρόνια, αφενός η οικονομική κρίση και αφετέρου η πανδημία φαίνεται ότι επιβάρυναν κατά πολύ περισσότερο τις γυναίκες σε πολλαπλά πεδία. Ποιες ενέργειες πιστεύετε ότι πρέπει να γίνουν; Τι είδους υποστήριξη χρειάζονται οι γυναίκες στην Ελλάδα;

Πράγματι, και η οικονομική κρίση και η πανδημία λειτούργησαν επιβαρυντικά στα θέματα ισότητας. Στη μεν κρίση μειώθηκε η απασχόληση γενικά και ειδικά για τις γυναίκες, στην δε πανδημία έχουμε αύξηση της βίας κατά των γυναικών. Τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν είναι πολλά και διαφορετικά για τον κάθε τομέα ανισότητας. Η ελληνική Πολιτεία έχει πολιτική για την ισότητα των φύλων από την δεκαετία του ’80 και σε επίπεδο νομοθετικό είμαστε αρκετά καλά. Ωστόσο, σε επίπεδο πράξης και εφαρμογής των νόμων είμαστε πολύ πίσω. Για παράδειγμα, ο νόμος για την σεξουαλική παρενόχληση, που αποτελεί διάκριση σε βάρος του φύλου, δεν εφαρμόζεται. Όλες οι κυβερνήσεις φτιάχνουν προγράμματα, γραμμές επικοινωνίας, συμβουλευτικά κέντρα με ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, αλλά γενικότερα έχει πολλή δουλειά να γίνει ακόμη. Η πανδημία, για να μιλήσω ειδικά, έφερε στο προσκήνιο πιο έντονα τις ανισότητες και έχει κινητοποιήσει την πολιτική σκηνή, πρέπει να πω.

Εμείς ως γυναίκες έχουμε αποδεχτεί κάποιους στερεότυπους ρόλους

Φαίνεται επίσης ότι η φροντίδα της οικογένειας εξακολουθεί να είναι μάλλον αποκλειστικά γυναικεία δουλειά. Πως θα μπορέσει να αλλάξει αυτό; Είναι οι άντρες απρόθυμοι ή είμαστε οι ίδιες οι γυναίκες ανέτοιμες να αφήσουμε τον μητριαρχικό μας ρόλο στην οικογένεια; Πολλές φορές βάζουμε εμείς οι ίδιες τρικλοποδιά στον εαυτό μας και ίσως η ίδια η Ελληνίδα μητέρα φέρει μέρος της ευθύνης για την ανισότητα που επικρατεί.

Βέβαια, ισχύει αυτό απόλυτα. Εμείς ως γυναίκες έχουμε αποδεχτεί κάποιους στερεότυπους ρόλους. Αν το δούμε, όμως, ιστορικά και στατιστικά, βλέπουμε ότι οι γυναίκες ήταν πάντα πολύ πιο πρόθυμες να περάσουν στην αγορά εργασίας και αυτό έγινε σε μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, η αντίστοιχη μετακίνηση αντρών, δηλαδή να ασχοληθούν οι άντρες με πράγματα όπως η φροντίδα της οικογένειας, δεν έχει γίνει. Οπότε θα λέγαμε ότι η απροθυμία βρίσκεται μάλλον στην μεριά των αντρών παρά των γυναικών που προσπαθούν πάντα να βρουν λύσεις συμφιλίωσης εργασίας – οικογένειας, ώστε να λειτουργούν αποτελεσματικά και στους δύο τομείς. Οι άντρες, οπωσδήποτε, συμβάλλουν στην οικογένεια, αλλά την βλέπουν σαν βοηθητική εργασία και όχι σαν υποχρέωση.

Πρέπει να είναι μικτά τα επαγγέλματα, γιατί έτσι κερδίζουν και οι άντρες και οι γυναίκες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης μόνο το 49% των γυναικών στην Ελλάδα έχουν μία πλήρη απασχόληση, σε αντίθεση με το 70% για τους άντρες. Επίσης βλέπουμε ότι οι γυναίκες απασχολούνται σε κατ’ εξοχήν γυναικεία επαγγέλματα. Ισχύουν ακόμα τα πρότυπα για τον παραδοσιακό επαγγελματικό ρόλο των φύλων;

Βέβαια ισχύουν και πολλά γυναικεία επαγγέλματα είναι επέκταση των εργασιών στην οικογένεια, βάσει των στερεότυπων ή ό,τι σχετίζεται με την έννοια φροντίδα, όπως νηπιαγωγοί, κοινωνικοί λειτουγργοί. Αυτό, κατά την γνώμη μου, μόνο με ποσόστωση μπορεί να αλλάξει. Δηλαδή, αν βάλουμε περιορισμούς και πούμε ότι εδώ το 1\³ θα είναι γυναίκες ή άντρες, αυτό θα έφερνε αλλαγές και θα αναβάθμιζε και τα γυναικεία επαγγέλματα, γιατί όποιο επάγγελμα είναι γυναικείο έχει την τάση να πέφτει και στην μισθολογική κατάταξη. Το θέμα δεν είναι μόνο οι γυναίκες να μπαίνουν σε ανδροκρατούμενα επαγγέλματα, αλλά και οι άνδρες στα λεγόμενα γυναικοκρατούμενα. Πρέπει να είναι μικτά τα επαγγέλματα, γιατί έτσι κερδίζουν και οι άντρες και οι γυναίκες. Εξάλλου, κάτι τέτοιο εμπλουτίζει και την κοινωνία, συνολικά, αλλά σταματά και την αναπαραγωγή των στερεοτύπων.

Ένα θέμα που η τωρινή έκθεση ίσως δεν αγγίζει είναι αυτό της έμφυλη βίας. Γνωρίζουμε ότι τα περιστατικά κακοποίησης γυναικών έχουν αυξηθεί λόγω της πανδημίας παγκοσμίως. Σύμφωνα με τη δικές σας γνώσεις και εκτιμήσεις, πού βρίσκεται η Ελλάδα σε αυτόν τον τομέα;

Μπορεί ανάμεσα στις χώρες στο φαινόμενο αυτό να μην υπάρχουν μεγάλες διαφορές. Είναι δύσκολο να καταταγούν οι χώρες, γιατί τα φαινόμενα βίας είναι σε κλειστούς χώρους, δεν διακρίνονται εξωτερικά. Στη Γερμανία, ας πούμε, έγινε καταγραφή της αύξησης των φαινομένων βίας, βάσει των τηλεφωνικών κλήσεων προς τις γραμμές SOS. Τα τηλεφωνήματα αυτά αυξήθηκαν και στην Γερμανία και την Ελλάδα κατά 30%, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη βρίσκεται περίπου εκεί και είναι ένα ατράνταχτο ποσοστό που αντανακλά την έκταση του φαινομένου.

Η Μαρία Στρατηγάκη ήταν ομιλήτρια στην Ανοιχτή Συζήτηση με τίτλο "Έμφυλη ανισότητα και εργασία στην Ελλάδα" (Gender will tear us apart again) που διοργανώθηκε από το HEINRICH BÖLL STIFTUNG στην Θεσσαλονίκη στις 10.12.2020

(ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Σοφία Σταυριανίδου)

Stand: 11.12.2020, 16:00