Özel | Exklusiv: Türkiye Fırat’ın doğusuna müdahale edebilir mi? | Kann die Türkei im Osten des Euphrat eine Operation durchführen?

Syrien, Afrin: Türkische Soldaten sitzen auf einem Panzerfahrzeug

Sansürsüz Türkiye - Özel

Özel | Exklusiv: Türkiye Fırat’ın doğusuna müdahale edebilir mi? | Kann die Türkei im Osten des Euphrat eine Operation durchführen?

Von Burhan Ekinci

Rus lider Putin’in İdlib’deki radikal cihatçıları tahliye etmesi için sıkıştırdığı Erdoğan gözünü Kürtlerin topraklarına dikti. Bu kez Fırat’ın doğusunu işgal etmek istiyor. Ancak bu bölge Afrin’e benzemiyor.

Zur übersetzten und redaktionell bearbeiteten Fassung der Kolumne:

Osmanlı egemenliğinde 400 yıl kalan Suriye, 1. Dünya Savaşı sonrası 1946 yılına kadar Fransız işgalinde yönetildi. Fransızlar, ülkeyi terk ettiklerinde, geride Araplardan sonraki en büyük nüfus olan Kürtleri kaderleri ve Şam yönetiminin zulmü ile baş başa bıraktı. Baba Esad’dan oğul Esad’a kadar gelen yönetimlerin hiçbiri Kürtlere bir hak tanımadı. Üstüne üstlük yüz binlercesi kimliksiz bırakıldı. Arazi, ev, araç, satın alıp satamıyorlardı. Kadim topraklarda tarih boyunca yaşayan bu Kürtler “yabancı” olarak kayıtlara geçirildi. Vatandaşlık hakları sonradan elinden alınanlar da vardı. Bunlara turuncu renkli bir kimlik kartı verilmişti. 300 binden fazla Kürt, tarihe “Suriye’nin kimliksiz Kürtleri” olarak geçmişti. O “kimliksizler”in de yer aldığı mücadeleyle Suriyeli Kürtler, şimdi ülkenin kuzey ve doğusunda geniş bir bölgeyi yönetiyor. Türkiye sınırı boyunca Irak’a, güneyde Rakka’ya kadar uzanan bu bölge Kürt militanlardan oluşan YPG’nin ana gövdesini oluşturduğu Arap ve diğer halklardan savaşçıların da yer aldığı Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) denetimi altında.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Fırat’ın doğusuna müdahale sinyalini, Kürtlerin sahadaki müttefiği ABD’de olduğu gün verdi.  Erdoğan, 24 Eylül’de yaptığı açıklamada, “Fırat Kalkanı” ve “Zeytin Dalı” harekâtlarına benzer bir adımın önümüzdeki dönemde Fırat’ın doğusu içinde de atılacağını söyledi.

“Fırat Kalkanı”,  Türk devletinin Suriye’deki ilk işgal harekâtıydı. 24 Ağustos 2016’ta başlayan ve yedi ay süren harekat sonrası, Türk ordusu, Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) ile Cerablus’tan El Baba uzanan hattı IŞİD’den alarak burada denetim kurdu. Böylece Kürt güçlerin Suriye’nin kuzeyinde birleşmeleri engellendi ve Afrin kantonu yalnızlaştırıldı.

“Zeytin Dalı” ise yine Türk ordusu ile ÖSO’nun 20 Ocak 2018’de YPG denetimindeki Afrin’e müdahalesiydi. Türkiye Afrin’i günlerce havadan ve karadan süren bombardıman sonucu işgal etti. Bu bölgede Rusların sözü geçiyordu ve hava sahasını Türk jetlerine bizzat Moskova açtı.

Erdoğan’ın Iraklı Kürtlerin bağımsızlığına, Türkiye ve Suriye’deki Kürtlerin kazanımlarına karşı çıkışı yeni değil. “Fırat’ın doğusu”nu işgal etme hevesi de bir süredir var. Ancak bu bölge, Afrin bölgesinin aksine çok farklı. Öncelikle burada ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri var.  SDG, ABD’nin sahadaki en önemli müttefiki. Fransızlar, geçen aylarda askeri sevkiyat yaptı, üsler kurdu. Bölgenin Irak Kürdistanı ile sınırı var. ABD izin vermeden askeri bir müdahale imkansız görünüyor. Erdoğan çıldırmamışsa, ABD’ye rağmen Türk ordusunu bu bölgeye sokmaz.

Ortadoğu’yu yakından takip eden gazeteci-yazar Fehim Işık, Erdoğan’ın ABD ve Rusya’nın bölgedeki çelişkilerinden yararlandığına dikkat çekiyor. Bölgedeki gelişmeleri konuştuğum Işık, Erdoğan’ın Afrin işgalini de bu bağlamda başardığını hatırlatıyor. Deneyimli gazeteci, ABD ve Rusya’nın onayı olmadan Türkiye’nin bölgede adım atamayacağını vurguluyor. Buna rağmen Erdoğan’ın Fırat’ın doğusuna müdahale riski var mı? Fehim Işık “var” diyor ve şöyle devam ediyor:

“Türkiye eğer bölgede Rusya ve ABD’ye onların çıkarlarını koruyacağına dair güvence verirse, her iki ülke de Erdoğan’a Fırat’ın doğusunda yeni fırsatlar verebilir. Bu durumda Erdoğan askerlerini sahaya sürmekte daha rahat davranabilir. Nihayetinde biz bu durumun sonuçlarını Afrin’de gördük. Bu ülkeler (ABD ve Rusya) Suriye’nin en güvenli ve en çatışmasız bölgesini bir anda en ağır savaşın içine sokmaktan çekinmedi.”

Erdoğan’ın son açıklamalarıyla arasının bozuk olduğu ABD Başkanı Trump’a mesaj verdiği yorumunu yapanlar da var. Erdoğan’ın, Afrin’de olduğu gibi cihatçılara yeni alan açmak için gözünü yine Kürt topraklarına diktiği iddiasında olanlar da yok değil. Fehim Işık, bu varsayıma katılmıyor. İdlib'den getirilecek cihatçılar için Afrin-El Bab-Cerablus hattında yeterince yer olduğunu hatırlatıyor. Işık’a göre  Erdoğan Fırat'ın doğusuna Kürtlerin statü elde etmemesi için tehditler gönderiyor. Işık “Erdoğan'ın asıl derdi Kürtlerin Suriye'de kendilerini yönetebilecekleri, Suriye yönetiminde yer alabilecekleri bir statüye kavuşmamaları” diyor.

burhanekincii@gmail.com

twitter @brhekinci

Stand: 27.09.2018, 15:45